ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի իրավիճակը Հայաստանի Հանրապետությունում
Հայաստանի Հանրապետությունում մարդու իմունային անբավարարության վիրուսով վարակվածության դեպքերի արձանագրումը սկսվել է 1988 թվականից:
Ընդհանուր առմամբ, ՀՀ-ում ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի համաճարակի տարեգրությունը ներկայանում է հետևյալ կերպ՝
| 1988 | - | ՄԻԱՎ վարակի առաջին գրանցված դեպքը. վարակման ուղին` հետերոսեքսուալ ճանապարհ |
| 1988 | - | ՁԻԱՀ-ի առաջին գրանցված դեպքը |
| 1989 | - | մահվան առաջին գրանցված դեպքը ՁԻԱՀ-ից |
| 1990 | - | թմրամիջոցների ներարկային օգտագործման ճանապարհով վարակման առաջին գրանցված դեպքը |
| 1996 | - | կանանց շրջանում ՄԻԱՎ վարակի առաջին գրանցված դեպքը |
| 2000 | - | հոմոսեքսուալ ճանապարհով վարակման առաջին գրանցված դեպքը |
| 2001 | - | երեխաների շրջանում ՄԻԱՎ վարակի և ՁԻԱՀ-ի առաջին գրանցված դեպքերը |
| 2001 | - | ՁԻԱՀ-ից երեխայի մահվան առաջին գրանցված դեպքը |
| 2002 | - | թմրամիջոցների ներարկային օգտագործողների շրջանում ՄԻԱՎ վարակի տարածվածությունը մոտ 15% |
| 2007 | - | թմրամիջոցների ներարկային օգտագործողների շրջանում ՄԻԱՎ վարակի տարածվածությունը մոտ 6,8% |
| 2010 | - | թմրամիջոցների ներարկային օգտագործողների շրջանում ՄԻԱՎ վարակի տարածվածությունը մոտ 6,5%: |
1988թ. մինչև 2012թ. մարտի 31-ը Հայաստանի Հանրապետությունում գրանցվել է ՄԻԱՎ վարակի 1204 դեպք ՀՀ քաղաքացիների շրջանում, որոնցից 182-ը` 2011 ընթացքում:
ՄԻԱՎ վարակով հիվանդների ընդհանուր կազմում գերակշռում են արական սեռի ներկայացուցիչները՝ 845 մարդ (70,2%), իգական սեռի ներկայացուցիչների մոտ արձանագրվել է վարակի 359 դեպք (29,8%): ՄԻԱՎ վարակի 23 դեպք (1,9%) է արձանագրվել երեխաների մոտ:
ՄԻԱՎ-ով վարակվածների 57,1%-ը 25-39 տարիքային խմբում է:
Հայաստանի Հանրապետությունում ՄԻԱՎ վարակի փոխանցման հիմնական ուղիներն են հետերոսեքսուալ ճանապարհը (54,8%) և թմրամիջոցների ներարկային օգտագործման միջոցով վարակումը (36,1%): Սրանցից բացի, արձանագրվել են հոմոսեքսուալ ճանապարհներով, մորից երեխային և արյան միջոցով ՄԻԱՎ վարակի փոխանցման դեպքեր:
Հայաստանի Հանրապետությունում ՄԻԱՎ վարակի գրանցված դեպքերի բաշխումն ըստ փոխանցման ուղիների.
| Հետերոսեքսուալ փոխանցման ուղի | 54,8% |
| Թմրամիջոցների ներարկային օգտագործման միջոցով | 36,1% |
| Հոմոսեքսուալ փոխանցման ուղի | 1,8% |
| Մորից երեխային | 1,8% |
| Արյան միջոցով | 0,2% |
| Անհայտ | 5,3% |
ՄԻԱՎ վարակով հիվանդներից 588-ի մոտ (կին` 140, երեխա` 11) ախտորոշվել է ՁԻԱՀ, ընդ որում 87-ի մոտ՝ 2011թ. ընթացքում: Համաճարակի սկզբից գրանցվել է ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ով հիվանդների մահվան 276 դեպք: Մահացածների թվում կան 46 կին և 5 երեխա:
Թմրամիջոցների ներարկային օգտագործման միջոցով բոլոր վարակվածները եղել են տղամարդիկ, ընդ որում՝ նրանց մեծամասնությունը ժամանակավոր բնակվել և, հավանաբար, ՄԻԱՎ-ով վարակվել է ՌԴ-ում ու Ուկրաինայում: Բացի այդ, բոլոր ՄԻԱՎ վարակով հիվանդ տղամարդկանց մեծամասնությունը (52%) նույնպես թմրամիջոցների ներարկային օգտագործող է, իսկ գրեթե բոլոր կանայք վարակվել են սեռական ճանապարհով (98,3%):
ՄԻԱՎ վարակի դեպքերի առավելագույն թիվն արձանագրվել է մայրաքաղաք Երևանում՝ 485 դեպք, որը կազմում է բոլոր գրանցված դեպքերի 40,3%-ը: ՄԻԱՎ վարակի գրանցված դեպքերի թվով երկրորդ տեղում Շիրակի մարզն է՝ 10,7%: ՄԻԱՎ վարակի գրանցված դեպքերի հաշվարկը 100 000 բնակչի հաշվով ցույց է տալիս, որ ամենաբարձր ցուցանիշը Շիրակում է՝ 45,8, որին հաջորդում են Երևանը, Լոռու, Արմավիրի մարզերը, համապատասխանաբար 43,4; 40,1; 35,6:
ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի իրավիճակի գնահատումը վկայում է, որ հանրապետությունում ՄԻԱՎ-ով ապրող մարդկանց հաշվարկային թիվը կազմում է 3500:
ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի իրավիճակն աշխարհում
2009թ. տվյալներով՝ ՄԻԱՎ-ով ապրող մարդկանց հաշվարկային թիվը 33,3 մլն է (31,4-35,3 մլն): Նախորդ տարվա ընթացքում արձանագրվել է ՄԻԱՎ-ի վարակի 2,6 մլն (2,3-2,8 մլն) նոր և ՁԻԱՀ-ից մահվան 1,8 մլն (1,6-2,1 մլն) դեպք:
0,8%
ՄԻԱՎ-ով
ապրող մարդիկՄԻԱՎ վարակի նոր դեպքեր 2009թ.
ՁԻԱՀ-ից մահվան դեպքեր 2009թ.
ՄԻԱՎ-ի տարածվածությունը մեծահասակների շրջանում
Ընդամենը
33,3 մլն
[31,4-35,3 մլն]2,6 մլն
[2,3-2,8 մլն]1,8 մլն
[1,6-2,1 մլն]
[0,7-0,8%]
ՄԻԱՎ վարակի համաճարակի գլոբալ նկարագիրը
ՄԻԱՎ-ով ապրող մարդկանց թիվը
Ընդհանուր
33,3 մլն (31,4-35,3 մլն)
Մեծահասակներ
30,8 մլն (29,2-32,6 մլն)
15 տարեկանից փոքր երեխաներ
2,5 մլն (1,6-3,4 մլն)
2009թ. ՄԻԱՎ-ով վարակված մարդկանց թիվը
Ընդհանուր
2,6 մլն (2,3-2,8 մլն)
Մեծահասակներ
2,2 մլն (2,0-2,4 մլն)
15 տարեկանից փոքր երեխաներ
370 000 (230 000-510 000)
ՁԻԱՀ-ից մահացության դեպքերի թիվը 2009թ.
Ընդհանուր
1,8 մլն (1,6-2,1 մլն)
Մեծահասակներ
1,6 մլն (1,4-1,8 մլն)
15 տարեկանից փոքր երեխաներ
260 000 (150 000-360 000)
04 Հուլիս, 2011
Մայիսի երրորդ կիրակի օրը` այս տարի ամսի 20-ին, ողջ աշխարհը նշում է ՁԻԱՀ-ից մահացած մարդկանց հիշատակի օրը: «ՁԻԱՀ-ի կանխարգելում, կրթություն և խնամք» ՀԿ «Հավասարը` հավասարին» մեթոդով կրթողներն ամեն տարի այս օրը նշանավորում են տեղեկատվական միջոցառումներով, մոմավառության արարողությամբ և «քվիլթ» կարելով:
Մայիսի 11-ին, Կապանի թիվ 1 հիմնական դպրոցում տեղի ունեցավ «ՁԻԱՀ-ի կանխարգելում, կրթություն և խնամք» ՀԿ ներկայացուցիչների հանդիպումը տեղի «Հավասարը` հավասարին» մեթոդով 15 կրթողների հետ:
